Top 10 lỗi sai phổ biến khiến bạn mất điểm oan trong bài thi IELTS

IELTS

Bạn có thể đã dành nhiều tháng ôn luyện, nắm chắc ngữ pháp, học từ vựng học thuật và làm đề đều đặn. Thế nhưng khi nhận kết quả, band điểm lại thấp hơn kỳ vọng. Trong không ít trường hợp, nguyên nhân không nằm ở “thiếu kiến thức”, mà ở những sai sót rất nhỏ nhưng bị IELTS trừ điểm thẳng tay. Đây là những lỗi tưởng như vụn vặt, song lại đủ để làm bạn đánh rơi 0.5 band hoặc nhiều hơn ở những phần “dễ lấy điểm”.

Bài viết này tổng hợp và phân tích 10 lỗi thường gặp nhất trong Listening, Reading, Writing và Speaking, kèm giải pháp cụ thể để bạn kiểm soát rủi ro. Mục tiêu không phải khiến bạn học thêm nhiều hơn, mà giúp bạn thi chắc hơn và bảo toàn từng điểm số xứng đáng.

Phần 1: Những lỗi khiến bạn mất điểm oan trong IELTS Listening và Reading

Listening và Reading thường được xem là hai kỹ năng “kéo điểm nhanh” vì đáp án rõ ràng, không mang tính chủ quan. Tuy nhiên, cũng chính vì tính “đúng hoặc sai” tuyệt đối này mà các lỗi bất cẩn trở nên đặc biệt đắt giá.

1. Sai chính tả dù đã nghe hoặc tìm đúng đáp án

Mô tả và giải thích
Đây là lỗi phổ biến nhất. Bạn nghe đúng hoặc đã xác định đúng đáp án trong bài đọc, nhưng viết sai chính tả, ví dụ government thành goverment, environment thành enviroment. Trong IELTS, chỉ cần sai một chữ cái, đáp án được tính là sai hoàn toàn. Nhiều bạn mất điểm vì thói quen phụ thuộc auto-correct khi luyện tập hoặc không có “danh sách từ hay sai” để kiểm tra lại.

Giải pháp khắc phục
Dành vài phút mỗi ngày cho hoạt động chép chính tả có chủ đích. Bạn có thể nghe một đoạn ngắn và chép lại, sau đó đối chiếu transcript để ghi lại lỗi. Song song, hãy lập một danh sách những từ bạn hay viết sai, ôn lại theo chu kỳ. Khi làm bài thi, tận dụng thời gian cuối Listening hoặc 1–2 phút cuối mỗi passage Reading để rà soát chính tả, đặc biệt với danh từ, địa danh và thuật ngữ học thuật.

2. Viết số và ngày tháng sai định dạng

Mô tả và giải thích
Lỗi này xuất hiện khi thí sinh viết theo thói quen cá nhân thay vì theo yêu cầu đề bài. Ví dụ, đề yêu cầu “ONE WORD AND/OR A NUMBER” nhưng bạn lại thêm đơn vị không cần thiết; hoặc bạn viết “25/6” trong khi bài nghe nói “25 October” và hướng dẫn yêu cầu dạng chữ. Tương tự, nhiều bạn chỉ viết “30” trong khi đáp án cần “30 percent”, hoặc ngược lại: đề đã có “percent” sẵn nhưng bạn lại viết thêm lần nữa.

Giải pháp khắc phục
Quy tắc đơn giản nhất là luôn đọc kỹ phần instructions trước khi làm từng section. Bạn cần nhìn rõ giới hạn từ và số. Với đáp án có đơn vị, hãy kiểm tra xem đơn vị đã được in sẵn trong đề hay chưa. Với ngày tháng, nên luyện một vài cách viết phổ biến trong tiếng Anh như “25 October” hoặc “25th October”, và tránh dùng format kiểu Việt Nam nếu không được phép. Trong quá trình luyện đề, hãy cố ý luyện nhiều định dạng khác nhau để hình thành phản xạ kiểm tra instructions thay vì dựa vào cảm giác.

3. Không chú ý “word form” khi điền đáp án Reading

Mô tả và giải thích
Bạn tìm được đúng vị trí chứa thông tin trong bài đọc, nhưng điền sai loại từ so với yêu cầu ngữ pháp của câu. Ví dụ, chỗ trống cần danh từ solution nhưng bạn điền động từ solve. Đây là lỗi “đọc hiểu ngữ pháp trong ngữ cảnh”: bạn hiểu ý, nhưng không kiểm soát cấu trúc câu hỏi.

Giải pháp khắc phục
Trước khi tìm đáp án, hãy xác định loại từ cần điền bằng cách nhìn từ đứng trước và sau chỗ trống. Các dấu hiệu như mạo từ (a, an, the), giới từ, tính từ và trợ động từ thường cho bạn biết đáp án phải là danh từ, động từ hay tính từ. Ngoài ra, cần nhớ rằng IELTS thường paraphrase: từ trong bài đọc có thể khác từ trong câu hỏi, nhưng loại từ vẫn phải phù hợp. Bạn có thể luyện tập có trọng tâm với dạng Summary Completion và Sentence Completion vì đây là “đất” của lỗi word form.

Phần 2: Những sai lầm “tốn band” trong IELTS Writing

Writing không chỉ đòi hỏi kiến thức, mà còn đòi hỏi kỷ luật về format, thời lượng và mức độ bám sát yêu cầu đề. Nhiều bài viết có câu từ khá tốt nhưng vẫn bị kéo điểm vì những lỗi mang tính kỹ thuật và chiến lược.

4. Bài viết quá ngắn so với yêu cầu tối thiểu

Mô tả và giải thích
Task 1 yêu cầu tối thiểu 150 từ và Task 2 yêu cầu tối thiểu 250 từ. Nếu bài viết dưới mức này, bạn bị trừ điểm nặng ở Task Achievement hoặc Task Response. Đây là lỗi mà giám khảo có thể nhận ra ngay, và nó thường làm band không thể lên dù các yếu tố khác ổn.

Giải pháp khắc phục
Bạn không cần đếm từng chữ trong phòng thi, nhưng bạn nên biết trung bình một dòng chữ của mình tương đương bao nhiêu từ để ước lượng nhanh. Khi luyện tập, hãy xây thói quen lập dàn ý trước viết. Outline rõ giúp bạn không bị thiếu ý ở thân bài và không kết thúc quá sớm. Một mẹo đơn giản để tăng độ “đủ” là luôn tự hỏi “Why?” và “How?” sau mỗi luận điểm để triển khai thêm 1–2 câu có giá trị, thay vì cố kéo dài bằng câu rỗng.

5. Lạc đề hoặc trả lời thiếu yêu cầu của đề Task 2

Mô tả và giải thích
Đây là lỗi nghiêm trọng nhất trong Writing Task 2. Nhiều bạn hiểu sai câu hỏi, hoặc chỉ trả lời một phần yêu cầu. Ví dụ, đề yêu cầu “Discuss both views and give your opinion” nhưng bài chỉ trình bày một phía. Khi đó, Task Response thường bị giới hạn khá thấp, và rất khó đạt band 6+.

Giải pháp khắc phục
Trước khi viết, hãy dành vài phút phân tích đề: gạch chân keywords và động từ chỉ nhiệm vụ như discuss, agree/disagree, advantages/disadvantages, causes/solutions. Quan trọng hơn, lập luận trong bài phải nhất quán với thesis statement ở introduction. Nếu bạn khẳng định đồng ý, phần thân bài không nên trượt sang kiểu “đồng ý một nửa” mà không kiểm soát. Một cách tự kiểm tra hiệu quả là sau khi viết xong mỗi body paragraph, hãy tự hỏi: đoạn này trả lời trực tiếp câu hỏi đề bài ở điểm nào.

6. Dùng từ vựng “cao cấp” nhưng sai ngữ cảnh hoặc collocation

Mô tả và giải thích
Nhiều thí sinh cố gắng nâng điểm Lexical Resource bằng cách dùng từ khó, idioms hoặc các cụm nghe “học thuật”, nhưng lại dùng sai sắc thái hoặc sai collocation. Kết quả là bài viết trở nên gượng ép, và giám khảo đánh giá vốn từ thiếu kiểm soát. Điều này thường làm điểm từ vựng không tăng mà còn giảm vì lỗi dùng từ.

Giải pháp khắc phục
Nguyên tắc quan trọng nhất trong Writing là ưu tiên độ chính xác. Chỉ dùng những từ bạn thực sự chắc chắn. Thay vì học từ đơn lẻ, hãy học theo cụm và kèm ví dụ. Khi đọc bài mẫu band cao, bạn nên chú ý cách người viết dùng từ tự nhiên, đơn giản nhưng chuẩn, thay vì cố tìm các từ “đao to búa lớn”. Một vốn từ vừa phải nhưng dùng đúng thường hiệu quả hơn một vốn từ rộng nhưng dùng sai.

Phần 3: Những thói quen “tai hại” trong IELTS Speaking

Speaking đánh giá khả năng giao tiếp trực tiếp. Vì vậy, những thói quen nhỏ như trả lời quá ngắn, học thuộc hoặc im lặng quá lâu có thể phá vỡ ấn tượng và kéo điểm xuống dù bạn biết khá nhiều từ.

7. Trả lời cụt lủn, không phát triển ý

Mô tả và giải thích
Nếu giám khảo hỏi “Do you like listening to music?” và bạn chỉ trả lời “Yes, I do” rồi dừng, giám khảo sẽ không có đủ dữ liệu để đánh giá từ vựng, ngữ pháp và độ trôi chảy của bạn. Câu trả lời đúng nhưng “thiếu chất liệu”, dẫn đến điểm bị giới hạn.

Giải pháp khắc phục
Bạn có thể dùng một khung mở rộng đơn giản như Answer, Reason, Example, Alternative để tạo chiều sâu mà vẫn tự nhiên. Thói quen hiệu quả nhất là tự đặt câu hỏi phụ: vì sao, khi nào, tần suất, và tác động. Khi luyện tập một mình, đặt mục tiêu trả lời mỗi câu Part 1 khoảng 2–3 câu, không cần dài nhưng phải có triển khai.

8. Trả lời học thuộc lòng và thiếu linh hoạt

Mô tả và giải thích
Giám khảo thường nhận ra câu trả lời học thuộc qua giọng đều, cấu trúc quá “trơn tru”, và việc trả lời không khớp câu hỏi phụ. Khi bị nghi là memorised, bạn dễ mất điểm ở Fluency và Lexical Resource vì thể hiện tính giao tiếp kém tự nhiên.

Giải pháp khắc phục
Chuẩn bị ý tưởng theo chủ đề là cần thiết, nhưng không nên học thuộc nguyên văn. Bạn nên luyện phản xạ bằng cách thay đổi câu hỏi, thay đổi ví dụ, và luyện trả lời như một cuộc hội thoại thật. Khi coi Speaking là tương tác giao tiếp, bạn sẽ tự nhiên điều chỉnh ngôn ngữ theo câu hỏi thay vì đọc lại một “kịch bản” cố định.

9. Im lặng quá lâu vì bí ý hoặc bí từ

Mô tả và giải thích
Khoảng lặng kéo dài làm đứt mạch nói và ảnh hưởng trực tiếp đến Fluency. Im lặng lâu thường không phải vì bạn “không biết tiếng Anh”, mà vì bạn chưa có chiến lược mua thời gian để tổ chức ý.

Giải pháp khắc phục
Bạn có thể dùng những câu mở đầu tự nhiên để có vài giây suy nghĩ, ví dụ “That’s an interesting question” hoặc paraphrase lại câu hỏi trước khi trả lời. Cách này tạo nhịp nói tự nhiên và giúp bạn kiểm soát tâm lý tốt hơn, đặc biệt ở Part 3 khi câu hỏi trừu tượng.

Phần 4: Lỗi kỹ thuật và tâm lý chung

10. Quản lý thời gian kém, dồn quá nhiều công sức vào một câu

Mô tả và giải thích
Nhiều thí sinh mất điểm không phải vì câu hỏi quá khó, mà vì chiến thuật làm bài chưa hợp lý. Dành quá lâu cho một câu khó có thể khiến bạn bỏ lỡ nhiều câu dễ phía sau. Trong Listening, chỉ cần chậm một nhịp là bạn có thể mất cả chuỗi. Trong Reading và Writing, quản lý thời gian kém làm giảm hiệu suất tổng thể dù năng lực tốt.

Giải pháp khắc phục
Hãy luyện đề có bấm giờ để biến thời gian thành phản xạ. Với Reading, bạn cần có giới hạn thời gian rõ cho mỗi passage tùy trình độ. Với Writing, cần phân bổ thời gian hợp lý giữa Task 1 và Task 2, đồng thời giữ thói quen lập dàn ý ngắn trước khi viết. Trong Listening, nếu lỡ một câu, nguyên tắc an toàn là bỏ qua và bám câu tiếp theo, sau đó quay lại đoán khi có thời gian, thay vì cố gắng “gỡ” ngay lúc audio đã đi tiếp.

Tổng hợp các bài Giải đề IELTS Speaking và Writing được biên soạn bởi đội ngũ chuyên môn giáo viên IELTS 8.0 nhà Cú https://owlenglish.vn/category/kien-thuc/giai-de/

Kết luận

IELTS là kỳ thi đánh giá năng lực ngôn ngữ, nhưng điểm số lại thường bị quyết định bởi mức độ cẩn trọng và chiến thuật. Những lỗi nhỏ như sai chính tả, sai định dạng, viết thiếu từ, lạc đề hay trả lời quá ngắn đều có thể khiến bạn mất điểm oan dù đã học rất nhiều. Nếu coi bài viết này như một checklist trước khi luyện đề và trước ngày thi thật, bạn sẽ giảm đáng kể những cú trừ điểm không đáng có và giữ trọn những 0.5 band quý giá.